Tweet
Μόλις δύο χιλιοστά είναι το ύψος της βροχής τις δεκαεφτά πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου στην Αθήνα, επίπεδα σχεδόν τα ίδια με τον πρώτο μήνα του 1983 και ελάχιστα λιγότερο από τον Ιανουάριο του 1992. Οταν το μέσο μηνιαίο ύψος βροχής στην Αθήνα κατά το υδρολογικό έτος (Οκτώβρης - Σεπτέμβρης) για την περίοδο 1860-2006 είναι 400 χιλιοστά, είναι αντιληπτό ότι διανύουμε χρονιά ανομβρίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι όλες οι ανομβρίες άρχιζαν με παρόμοιο τρόπο όπως η φετινή.
Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών Αθήνας, ο Νοέμβριος και ο Δεκέμβριος στις περισσότερες περιοχές της χώρας ήταν πρακτικά άνομβροι, ενώ ο Ιανουάριος μέχρι των ημερών μας είναι ακόμη πιο άνομβρος και, το σημαντικότερο, με θερμοκρασίες 3-4 βαθμούς επάνω από τις κανονικές. Επιπλέον, ούτε στα βουνά της χώρας δεν έχει πρακτικά ακόμα χιονίσει.
«Οι εναλλαγές του καιρού και του κλίματος πολύ δύσκολα εξηγούνται, αφού οφείλονται σε πληθώρα παραγόντων που αλληλοεπηρεάζονται και αλλάζουν τις κανονικές" κατευθύνσεις των αέριων μαζών», μας λέει ο δρ Γιώργος Μπαλούτσος, ερευνητής, δασολόγος - υδρολόγος ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Αθηνών.
«Οσον αφορά την Ελλάδα, η επικράτηση ανομβρίας τους τρεις προηγούμενους μήνες, που είναι οι πιο βροχοί, πιθανόν να είναι κάποιο μήνυμα έναρξης ακόμη μίας άνομβρης και ξερής χρονιάς, μετά τις ισχυρές ξηρασίες που έπληξαν τη χώρα μας το 2000-2001 και το 1989-1990. Βέβαια, προς το παρόν κανένας δεν μπορεί να είναι βέβαιος πόσο θα διαρκέσει η ανομβρία, αφού ασφαλής πρόγνωση του καιρού δεν μπορεί δυστυχώς να γίνει για περισσότερες από 5-6 ημέρες. Η επικράτηση όμως ανομβρίας τους τρεις πιο βροχερούς μήνες της χώρας μας, αλλά και το "ψάξιμο" εκδήλωσης τέτοιων ακραίων καιρικών φαινομένων στο παρελθόν, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν το κλειδί για το "άνοιγμα" του καιρού του παρόντος, πρέπει να μας προβληματίζουν ιδιαίτερα και να μην παραμένουμε απαθείς. Τέτοια γεγονότα ανομβρίας και ξηρασίας εκδηλώθηκαν στη χώρα μας πολλές φορές στο παρελθόν και από τα στοιχεία βροχής της Αθήνας (Αστεροσκοπείο και Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών) φαίνεται πως από το 1860 έως το 2001 εκδηλώθηκαν δεκαπέντε τουλάχιστον πολύ ισχυρές ανομβρίες και ξηρασίες και πολύ περισσότερες μικρότερης έντασης, με αφετηρία έναρξης πάντοτε μεταξύ Οκτωβρίου και Ιανουαρίου».
Από δενδροχρονολογικές μεθόδους διαπιστώνεται πως πολύ μεγάλες ανομβρίες και ξηρασίες εκδηλώθηκαν στη χώρα μας τους προηγούμενους αιώνες και κυρίως τα έτη 1592-94, 1657, 1716, 1824 κ.λπ.
«Παρά την τρίμηνη ή πιθανόν και πολύμηνη ανομβρία στη χώρα μας, πάλι θα εκδηλωθούν πλημμύρες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα», προσθέτει ο κ. Μπαλούτσος. «Το κλίμα παρουσιάζει μικρές και μεγάλες διακυμάνσεις, οι οποίες απορρέουν από φυσικά αίτια και τα τελευταία χρόνια οι διακυμάνσεις απορρέουν και από ανθρώπινες επεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον. Για τον λόγο αυτόν πρέπει να συμμετάσχουμε στην παγκόσμια προσπάθεια για τη λήψη μέτρων μείωσης των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου, αφού αυτά δεν γνωρίζουν σύνορα κρατών».
Βιοαισθητήρες
Οι ανεμώνες που ξεφύτρωσαν στις πλαγιές, οι αμυγδαλιές που ανθίζουν νωρίς, οι οξιές, οι κουτσουπιές, οι κοκκινολαίμηδες και οι τσαλαπετεινοί μάς προειδοποιούν για την έλευση των εποχών, αποτελούν βιοαισθητήρες καταγραφής της αλλαγής του κλίματος. Τα φυτά και τα ζώα είναι οι καλύτεροι δείκτες των κλιματικών συνθηκών στη χώρα μας. Οταν η θερμοκρασία του αέρα, η βροχή, η διάρκεια ηλιοφάνειας κ.λπ. μιας περιοχής αποκτήσουν κατάλληλες τιμές, τότε αρχίζουν και οι δραστηριότητες ανάπτυξης των φυτών και των ζώων.
Μάρτης - Απρίλης
Πέρυσι τα πρώτα πεύκα στα πάρκα της Αθήνας «πέταξαν» τη γύρη τους περίπου στις 10 Μαρτίου και άρχισαν να βγάζουν τα πρώτα τους φύλλα στις 8-10 Απριλίου. Αντίθετα, στις κουτσουπιές η ανθοφορία και η ανάπτυξη των φύλλων τους παρατηρήθηκαν στις 2-5 και στις 5-10 Απριλίου αντίστοιχα. Επιπλέον, τα πρώτα ζευγάρια των τσαλαπετεινών «έφτασαν» στα πάρκα της πόλης, γύρω στις 10 Μαρτίου και οι κοκκινολαίμηδες «αναχώρησαν» από τις ζώνες πρασίνου της για ορεινότερες περιοχές, το τελευταίο δεκαήμερο του Μαρτίου.
Η μελέτη των σχέσεων μεταξύ των ετήσιων φάσεων ανάπτυξης των φυτών και των δραστηριοτήτων των ζώων μιας περιοχής και των συνθηκών του καιρού και του κλίματος αυτής, είναι αντικείμενο του χρησιμότατου επιστημονικού κλάδου που λέγεται «Φαινολογία», (phenology) και εδόθη για πρώτη φορά από τον Βέλγο βοτανολόγο Charles Morren το 1853.
Τα ζώα
«Η μελέτη της αλλαγής του κλίματος σε μια περιοχή με τη φαινολογία πραγματοποιείται με την παρατήρηση και καταγραφή, για μια σειρά ετών, των ημερομηνιών πρωτοεκδήλωσης και λήξης των ετήσιων φάσεων ανάπτυξης των φυτών και των δραστηριοτήτων των ζώων», προσθέτει ο κ. Μπαλούτσος. «Στα ετήσια στάδια ανάπτυξης των φυτών περιλαμβάνεται η έκπτυξη των φύλλων, η ανθοφορία, το πέταγμα της γύρης, η ωρίμανση των καρπών, το κιτρίνισμα και η πτώση των φύλλων τους κ.λπ. Αντίθετα, στις ετήσιες δραστηριότητες των ζώων υπάγεται η μετανάστευσή τους, ο χρόνος ζευγαρώματος, η απόκτηση του μέγιστου βάρους, η έναρξη χειμερίας νάρκης και αφύπνισης κ.λπ. Ετσι, αν η εμφάνιση των φύλλων των δέντρων, επί μια σειρά ετών, αρχίζει νωρίτερα την άνοιξη από τα προηγούμενα χρόνια, ή το κιτρίνισμα και η πτώση τους γίνεται αργότερα το φθινόπωρο (ή και τα δύο μαζί), αυτό φανερώνει επιμήκυνση της περιόδου ανάπτυξης των φυτών, λόγω αύξησης της θερμοκρασίας του αέρα».
"
Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών Αθήνας, ο Νοέμβριος και ο Δεκέμβριος στις περισσότερες περιοχές της χώρας ήταν πρακτικά άνομβροι, ενώ ο Ιανουάριος μέχρι των ημερών μας είναι ακόμη πιο άνομβρος και, το σημαντικότερο, με θερμοκρασίες 3-4 βαθμούς επάνω από τις κανονικές. Επιπλέον, ούτε στα βουνά της χώρας δεν έχει πρακτικά ακόμα χιονίσει.
«Οι εναλλαγές του καιρού και του κλίματος πολύ δύσκολα εξηγούνται, αφού οφείλονται σε πληθώρα παραγόντων που αλληλοεπηρεάζονται και αλλάζουν τις κανονικές" κατευθύνσεις των αέριων μαζών», μας λέει ο δρ Γιώργος Μπαλούτσος, ερευνητής, δασολόγος - υδρολόγος ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Αθηνών.
«Οσον αφορά την Ελλάδα, η επικράτηση ανομβρίας τους τρεις προηγούμενους μήνες, που είναι οι πιο βροχοί, πιθανόν να είναι κάποιο μήνυμα έναρξης ακόμη μίας άνομβρης και ξερής χρονιάς, μετά τις ισχυρές ξηρασίες που έπληξαν τη χώρα μας το 2000-2001 και το 1989-1990. Βέβαια, προς το παρόν κανένας δεν μπορεί να είναι βέβαιος πόσο θα διαρκέσει η ανομβρία, αφού ασφαλής πρόγνωση του καιρού δεν μπορεί δυστυχώς να γίνει για περισσότερες από 5-6 ημέρες. Η επικράτηση όμως ανομβρίας τους τρεις πιο βροχερούς μήνες της χώρας μας, αλλά και το "ψάξιμο" εκδήλωσης τέτοιων ακραίων καιρικών φαινομένων στο παρελθόν, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν το κλειδί για το "άνοιγμα" του καιρού του παρόντος, πρέπει να μας προβληματίζουν ιδιαίτερα και να μην παραμένουμε απαθείς. Τέτοια γεγονότα ανομβρίας και ξηρασίας εκδηλώθηκαν στη χώρα μας πολλές φορές στο παρελθόν και από τα στοιχεία βροχής της Αθήνας (Αστεροσκοπείο και Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών) φαίνεται πως από το 1860 έως το 2001 εκδηλώθηκαν δεκαπέντε τουλάχιστον πολύ ισχυρές ανομβρίες και ξηρασίες και πολύ περισσότερες μικρότερης έντασης, με αφετηρία έναρξης πάντοτε μεταξύ Οκτωβρίου και Ιανουαρίου».
Από δενδροχρονολογικές μεθόδους διαπιστώνεται πως πολύ μεγάλες ανομβρίες και ξηρασίες εκδηλώθηκαν στη χώρα μας τους προηγούμενους αιώνες και κυρίως τα έτη 1592-94, 1657, 1716, 1824 κ.λπ.
«Παρά την τρίμηνη ή πιθανόν και πολύμηνη ανομβρία στη χώρα μας, πάλι θα εκδηλωθούν πλημμύρες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα», προσθέτει ο κ. Μπαλούτσος. «Το κλίμα παρουσιάζει μικρές και μεγάλες διακυμάνσεις, οι οποίες απορρέουν από φυσικά αίτια και τα τελευταία χρόνια οι διακυμάνσεις απορρέουν και από ανθρώπινες επεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον. Για τον λόγο αυτόν πρέπει να συμμετάσχουμε στην παγκόσμια προσπάθεια για τη λήψη μέτρων μείωσης των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου, αφού αυτά δεν γνωρίζουν σύνορα κρατών».
Βιοαισθητήρες
Οι ανεμώνες που ξεφύτρωσαν στις πλαγιές, οι αμυγδαλιές που ανθίζουν νωρίς, οι οξιές, οι κουτσουπιές, οι κοκκινολαίμηδες και οι τσαλαπετεινοί μάς προειδοποιούν για την έλευση των εποχών, αποτελούν βιοαισθητήρες καταγραφής της αλλαγής του κλίματος. Τα φυτά και τα ζώα είναι οι καλύτεροι δείκτες των κλιματικών συνθηκών στη χώρα μας. Οταν η θερμοκρασία του αέρα, η βροχή, η διάρκεια ηλιοφάνειας κ.λπ. μιας περιοχής αποκτήσουν κατάλληλες τιμές, τότε αρχίζουν και οι δραστηριότητες ανάπτυξης των φυτών και των ζώων.
Μάρτης - Απρίλης
Πέρυσι τα πρώτα πεύκα στα πάρκα της Αθήνας «πέταξαν» τη γύρη τους περίπου στις 10 Μαρτίου και άρχισαν να βγάζουν τα πρώτα τους φύλλα στις 8-10 Απριλίου. Αντίθετα, στις κουτσουπιές η ανθοφορία και η ανάπτυξη των φύλλων τους παρατηρήθηκαν στις 2-5 και στις 5-10 Απριλίου αντίστοιχα. Επιπλέον, τα πρώτα ζευγάρια των τσαλαπετεινών «έφτασαν» στα πάρκα της πόλης, γύρω στις 10 Μαρτίου και οι κοκκινολαίμηδες «αναχώρησαν» από τις ζώνες πρασίνου της για ορεινότερες περιοχές, το τελευταίο δεκαήμερο του Μαρτίου.
Η μελέτη των σχέσεων μεταξύ των ετήσιων φάσεων ανάπτυξης των φυτών και των δραστηριοτήτων των ζώων μιας περιοχής και των συνθηκών του καιρού και του κλίματος αυτής, είναι αντικείμενο του χρησιμότατου επιστημονικού κλάδου που λέγεται «Φαινολογία», (phenology) και εδόθη για πρώτη φορά από τον Βέλγο βοτανολόγο Charles Morren το 1853.
Τα ζώα
«Η μελέτη της αλλαγής του κλίματος σε μια περιοχή με τη φαινολογία πραγματοποιείται με την παρατήρηση και καταγραφή, για μια σειρά ετών, των ημερομηνιών πρωτοεκδήλωσης και λήξης των ετήσιων φάσεων ανάπτυξης των φυτών και των δραστηριοτήτων των ζώων», προσθέτει ο κ. Μπαλούτσος. «Στα ετήσια στάδια ανάπτυξης των φυτών περιλαμβάνεται η έκπτυξη των φύλλων, η ανθοφορία, το πέταγμα της γύρης, η ωρίμανση των καρπών, το κιτρίνισμα και η πτώση των φύλλων τους κ.λπ. Αντίθετα, στις ετήσιες δραστηριότητες των ζώων υπάγεται η μετανάστευσή τους, ο χρόνος ζευγαρώματος, η απόκτηση του μέγιστου βάρους, η έναρξη χειμερίας νάρκης και αφύπνισης κ.λπ. Ετσι, αν η εμφάνιση των φύλλων των δέντρων, επί μια σειρά ετών, αρχίζει νωρίτερα την άνοιξη από τα προηγούμενα χρόνια, ή το κιτρίνισμα και η πτώση τους γίνεται αργότερα το φθινόπωρο (ή και τα δύο μαζί), αυτό φανερώνει επιμήκυνση της περιόδου ανάπτυξης των φυτών, λόγω αύξησης της θερμοκρασίας του αέρα».
"