Tweet
Χάσαμε το 6% των δασών μας τα τελευταία δύο χρόνια. Πολύτιμοι πνεύμονες που απορροφούσαν και δέσμευαν μεγάλες ποσότητες διοξείδιου του άνθρακα, παραδόθηκαν στς φλόγες.
Μέσα σ' όλα αυτά η κλιματική αλλαγή χτυπά -φυσικά- και τη δική μας πόρτα. Κι εμείς κοιτάμε αλλού και κωφεύουμε, λες και το πρόβλημα αφορά μόνο την υπόλοιπη υδρόγειο. Φωνάζουν επιστήμονες, δασολόγοι και περιβαλλοντολόγοι. Και οι κυβερνήσεις της χώρας μας απλώς κωφεύουν...
Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή δασών που έγινε το 1992 (!), το ξυλαπόθεμα των ελληνικών δασών μπορούσε να συγκρατήσει 390.495.423 τόνους CO2. Το 2007 κάηκαν στους 6 νομούς της Πελοποννήσου και της Ευβοίας 1.472.000 στρέμματα, που αποτελούσαν το 4,4% των υψηλών δασών της χώρας. Με μια απλή πράξη μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι πλέον απορροφούνται 17.181.789 τόνοι διοξείδιου λιγότεροι, οι οποίοι φυσικά επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα και κατ' επέκταση την υγεία μας. Είναι χαρακτηριστικό ότι περισσότεροι από 12.000 τόνοι CO2 απελευθερώθηκαν μόνον από την περσινή πυρκαγιά στον Καϊάφα και θα χρειαστούν περίπου 20 χρόνια για να ξαναδεσμευτούν.
Το πόσο σημαντικά είναι τα ελληνικά δάση και η ανάπτυξή τους, όχι μόνο για τη χώρα μας, αλλά και για τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, εξηγεί στην «Ε» ο δασολόγος και σύμβουλος Περιβάλλοντος Ηλίας Αποστολίδης. «Κλιματική αλλαγή και διακυβερνητικές διασκέψεις του ΟΗΕ κι εμείς δεν παίρνουμε είδηση. Ποια είναι η εθνική πολιτική για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ποια είναι η εθνική πολιτική για τα δάση, για την καταπολέμηση της ερημοποίησης, πότε έγινε η τελευταία απογραφή δασών, πόσο CO2 απελευθερώθηκε από τις φωτιές του καλοκαιριού, τι θα κάνουμε για να το ξαναδεσμεύσουμε;».
Οπως τονίζει, από την καταστροφή των δύο τελευταίων ετών απελευθερώθηκαν στην ατμόσφαιρα πολλά εκατομμύρια τόνοι CO2, το οποίο για να επαναδεσμευτεί θα περάσουν πάρα πολλά χρόνια, εφόσον βέβαια η Πολιτεία λάβει τα ενδεικνυόμενα μέτρα, «κάτι που ώς σήμερα ουδόλως συνέβη. Αντί αυτού, οι υπουργοί Γεωργίας και ΥΠΕΧΩΔΕ συναγωνίζονται πώς θα αποχαρακτηρίσουν δάση, για να τα χαρίσουν σε καταπατητές και εμπόρους δημόσιας γης».
Σύμφωνα με τον κ. Αποστολίδη, έπρεπε ήδη να είχε σχεδιαστεί πολιτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, πολιτική διαχείρισης των δασών, πολιτική αναδασώσεων, πολιτική καταπολέμησης της ερημοποίησης. «Κι αυτό, γιατί τα δάση σήμερα δεν είναι μόνο το βασικό στοιχείο της παγκόσμιας οικολογικής ισορροπίας, το στοιχείο που δίνει ποιότητα στη ζωή των πολιτών. Είναι πλέον το στοιχείο, μαζί με το έδαφος, που δεσμεύουν το CO2 της ατμόσφαιρας και το μετατρέπουν σε βιομάζα. Ο μηχανισμός αυτός είναι η μοναδική φυσική αντίδραση στον περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου, που μπορεί να ελεγχθεί και να βελτιωθεί από τον άνθρωπο».*
Πώς επηρεάζουν τα δάση την αλλαγή κλίματος
* Στον κύκλο του άνθρακα τα δάση και τα δασικά εδάφη είναι τα στοιχεία που κρατούν αποθηκευμένες μεγάλες ποσότητες CO2, ενώ με τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης αυξάνουν κάθε χρόνο αυτά τα αποθέματα.
* Τα δάση είναι η ραχοκοκαλιά της υπάρχουσας οικολογικής ισορροπίας στα χερσαία οικοσυστήματα. Η απουσία τους προκαλεί συνθήκες ερημοποίησης, ενώ η παρουσία τους κάνει το κλίμα ηπιότερο.
* Η αποδάσωση μειώνει τις αποθηκευμένες ποσότητες (ειδικά στα μεγάλα δάση) και ακυρώνει τη δυνατότητα των δασών να αποθηκεύουν CO2 (ειδικά από τα δάση με μεγάλη παραγωγικότητα). Τέτοια είναι του Αμαζονίου και της Ινδονησίας.
* Οι αναδασώσεις έχουν πολλαπλά θετικά αποτελέσματα στην προσπάθεια αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή τα δάση
* Η αύξηση της θερμοκρασίας θα κάνει απαραίτητη την παράλληλη μετανάστευση των ειδών προς τον Βορρά.
* Θα υπάρξει πλήρης αποδόμηση της υπάρχουσας οικολογικής ισορροπίας μεταξύ βλάστησης, ζώων, κτηνοτροφίας, με επιπτώσεις και στην οικονομία.
* Θα υπάρξει άμεση επίπτωση στις πόλεις με την αντικατάσταση της βλάστησης με ξεροθερμικότερα είδη, άρα και πιο εύφλεκτα και ευάλωτα στη φωτιά.
* Θα έχουμε αύξηση των πυρκαγιών από Νότο προς Βορρά, αφού θα υπάρχουν και πιο θερμά και ξηρά καλοκαίρια.
* Η βιοποικιλότητα θα μειωθεί άμεσα, αφού τα προστατευόμενα είδη, σχεδόν παντού, είναι στα όρια της επιβίωσής τους και οι οικότοποί τους θα μεταναστεύσουν. Το ίδιο ισχύει και για την πανίδα.
* Τα δάση αυξάνονται από την αύξηση του CO2.
Επισημαίνοντας τις ευθύνες όλων των κυβερνήσεων ο κ. Αποστολίδης συμπληρώνει ότι η έκταση των ελληνικών δασών αμφισβητείται σήμερα από δύο είδη «καταστροφέων», τους καταπατητές και την κυβέρνηση. «Η κυβέρνηση του κ. Σημίτη τον Δεκέμβριο του 2003 ψήφισε με μεγάλη αναλγησία ένα νόμο, τον 3208/03, ο οποίος μειώνει τα δάση κατά 40 εκατ. στρέμματα, δηλαδή δίνει σε καταπατητές και ατσίδες το 30% της χώρας. Ο κ. Μητσοτάκης δεν αντέδρασε... Αμέσως μετά έγιναν προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) κατά του νόμου, ενώ τον χαρακτήρισαν ανεφάρμοστο όλοι οι διευθυντές της Γενικής Γραμματείας Δασών. Σήμερα τα ελληνικά δάση κινδυνεύουν από την προσπάθεια του κ. Κιλτίδη να εφαρμόσει τον νόμο 3208/03 και την επίθεση του κ. Σουφλιά και του ΥΠΕΧΩΔΕ, με το απαράδεκτο και άχρηστο έργο Οριοθέτηση δασών".
Ομως τα ελληνικά δάση, έστω και αν η ελληνικές κυβέρνησεις τα θεωρούν οικόπεδα για καταπατητές, δεν έχουν μόνο τις γνωστές ωφέλειες. Είναι συνδεδεμένα με το μέλλον του πλανήτη, αφού συγκρατούν πολύ μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και συμβάλλουν με αυτό τον τρόπο στην αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος των κλιματικών αλλαγών. Δυστυχώς, στην Ελλάδα δεν έχουν γίνει σοβαρές έρευνες στον τομέα αυτόν, ενώ και το υπουργείο Γεωργίας έχει μαύρα μεσάνυχτα σχετικά με αυτή τη διάσταση των δασών».
Τα δάση μας, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή, έχουν ένα πολύ σημαντικό ξυλαπόθεμα, στο οποίο δεσμεύεται πολύ μεγάλη ποσότητα άνθρακα, η οποία ισοδυναμεί με την αποθήκευση 390.495.423 τόνων CO2. Οι δεσμευμένες ποσότητες προέρχονται κυρίως από τα δάση ελάτης, τα οποία συγκρατούν ποσότητα ίση με το 33% του δεσμευμένου CO2. Πολύ σημαντικά είναι και τα δάση δρυός και οξιάς, τα οποία συγκρατούν επίσης πολύ σημαντικές ποσότητες, ενώ σημαντική συμβολή έχουν και τα δάση χαλεπίου, τραχείας και μαύρης πεύκης.
Στην κατανομή τους στη χώρα τα πιο σημαντικά είναι τα δάση αείφυλλων πλατυφύλλων, που επιτελούν πολύ σημαντική λειτουργία στη συγκράτηση των εδαφών και στη διαβίωση της πανίδας, αλλά είναι πολύ φτωχά στη συγκράτηση του άνθρακα. Συνολικά καταλαμβάνουν το 50% των δασών μας, με παρουσία κυρίως στη νότια Ελλάδα και τα νησιά. Τη δεύτερη θέση, σε έκταση, έχουν τα δρυοδάση, που είναι όμως υποβαθμισμένα από την υπερβόσκηση και τις ανεξέλεγκτες υλοτομίες.
Η τρίτη θέση ανήκει εξίσου στην πεύκη (χαλέπιο και τραχεία) και την ελάτη, η οποία καταλαμβάνει το 8,3 % των ελληνικών δασών και αποδεικνύεται το σημαντικότερο είδος στην καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών. Η οξιά και η μαύρη πεύκη είναι επίσης πολύ σημαντικά είδη σε κάλυψη εδαφών, ενώ η οξιά είναι αμέσως μετά την ελάτη το σημαντικότερο είδος στη συγκράτηση CO2.
Ελάτη και οξιά «κρατούν» το διοξείδιο του άνθρακα
Η ελάτη και η οξιά είναι, σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα δύο είδη που μπορούν να συμβάλουν περισσότερο στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Οπως επισημαίνεται στη μελέτη του δασολόγου Θέμη Αδαμόπουλου, θα ήταν σκόπιμο μέρος των δασών μας που αποτελείται κατά το ήμισυ από αείφυλλα πλατύφυλλα (των οποίων η αποτελεσματικότητα στη συγκράτηση CO2 είναι μικρή), να μετατραπεί σε ψηλά δάση.
Τα δάση στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες μεσογειακές χώρες, χαρακτηρίζονται από την κυριαρχία των θάμνων. Πρόκειται για διαπλάσεις με θάμνους αείφυλλων ειδών (διατηρούν τα φύλλα τον χειμώνα), με σημαντικότερα το πουρνάρι, τις κουμαριές, τον σχίνο, το φυλλίκι, τα αγριόκεδρα.
Πώς χάθηκαν
Κατά μεγάλο μέρος προέρχονται από υποβάθμιση άλλοτε υψηλών δασών, όπου κυριαρχούσαν τα δένδρα, αλλά για διάφορους λόγους καταστράφηκαν και δεν αναγεννήθηκαν επαρκώς. Οι αιτίες είναι ανθρωπογενούς κυρίως προέλευσης και περιλαμβάνουν πυρκαγιές, υπερβόσκηση, εκχερσώσεις δασών για οικοδομήσιμη και γεωργική γη, ληστρικές υλοτομίες. Συνολικά καταλαμβάνουν περίπου το μισό των δασών μας, με μεγάλη παρουσία σε περιοχές χαμηλού και μέσου υψομέτρου, και μπορεί να ανεβούν έως περίπου τα 1.000 μ.
Τα υπόλοιπα είδη ωστόσο (δρυς, είδη πεύκης, ελάτη, οξιά, πλάτανος, καστανιά) είναι πολύ σημαντικά γιατί, εκτός του ότι είναι δένδρα, καταλαμβάνουν σημαντικές εκτάσεις του ορεινού χώρου και παντός είδους επικλινών εδαφών, διατηρώντας έναν πολύτιμο φυσικό μανδύα, ο οποίος προστατεύει τα εδάφη, δίνει πολύτιμα προϊόντα και αξία στο τοπίο.
Μεγάλη αξία
Ξυλαπόθεμα είναι ο συνολικός ξυλώδης όγκος που βρίσκεται μέσα στα δάση. Παρατηρούμε ότι από τα αείφυλλα, παρότι καταλαμβάνουν τη μισή έκταση των δασών, το ξυλαπόθεμά τους είναι ασήμαντο ως ποσότητα βιομάζας. Αντιθέτως, φαίνεται καθαρά η μεγάλη αξία της ελάτης και της οξιάς, είδη που, καταλαμβάνοντας 8,3 και 5,2% της έκτασης, συμμετέχουν με 32,2 και 20,7% στο ξυλαπόθεμα. Αυτό φαίνεται καλύτερα στο γράφημα, όπου συγκρίνεται το ξυλαπόθεμα προς την έκταση, και συμπεραίνεται ότι η ελάτη και η οξιά είναι τα πολυτιμότερα είδη.
Ο άνθρακας αποθηκεύεται τόσο στην υπέργεια βιομάζα των φυτών στα δάση (κορμοί, φύλλα, κλαδιά, φυλλάδα) όσο και στο δασικό έδαφος. Ο αποθηκευμένος άνθρακας συνδέεται ευθέως με το ξυλαπόθεμα. Και αποθηκευμένος άνθρακας σημαίνει συγκράτηση και αποθήκευση CO2 (διοξειδίου του άνθρακα), του πλέον υπεύθυνου αερίου για την κλιματική αλλαγή. Συγκρίνοντας τους διάφορους δασικούς τύπους παρατηρούμε την πολυτιμότητα των δασών ελάτης, οξιάς και δρυός ως προς την ικανότητα αποθήκευσης άνθρακα και CO2.
Η ερυθρελάτη
Λαμβάνοντας υπόψη την απορρόφηση του CO2 ανά έκταση που καταλαμβάνουν οι δασικοί τύποι, τη μεγαλύτερη δυνατότητα συγκράτησης CO2 την έχει η ερυθρελάτη, όμως καταλαμβάνει μόνο μια πολύ μικρή έκταση των δασών μας, που είναι 27.540 στρ. Αμέσως μετά έρχεται η λευκόδερμη πεύκη με μεγάλες δυνατότητες, αλλά μικρή έκταση (0,1% των δασών) και ακολουθούν η δασική πεύκη, η οξιά και η ελάτη.
Τη μικρότερη δυνατότητα την έχουν τα αείφυλλα πλατύφυλλα, τα οποία όμως με αναγωγή μπορούμε να τα μετατρέψουμε σε υψηλά δάση, με πολύ μεγαλύτερες ικανότητες δέσμευσης CO2.
"
Μέσα σ' όλα αυτά η κλιματική αλλαγή χτυπά -φυσικά- και τη δική μας πόρτα. Κι εμείς κοιτάμε αλλού και κωφεύουμε, λες και το πρόβλημα αφορά μόνο την υπόλοιπη υδρόγειο. Φωνάζουν επιστήμονες, δασολόγοι και περιβαλλοντολόγοι. Και οι κυβερνήσεις της χώρας μας απλώς κωφεύουν...
Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή δασών που έγινε το 1992 (!), το ξυλαπόθεμα των ελληνικών δασών μπορούσε να συγκρατήσει 390.495.423 τόνους CO2. Το 2007 κάηκαν στους 6 νομούς της Πελοποννήσου και της Ευβοίας 1.472.000 στρέμματα, που αποτελούσαν το 4,4% των υψηλών δασών της χώρας. Με μια απλή πράξη μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι πλέον απορροφούνται 17.181.789 τόνοι διοξείδιου λιγότεροι, οι οποίοι φυσικά επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα και κατ' επέκταση την υγεία μας. Είναι χαρακτηριστικό ότι περισσότεροι από 12.000 τόνοι CO2 απελευθερώθηκαν μόνον από την περσινή πυρκαγιά στον Καϊάφα και θα χρειαστούν περίπου 20 χρόνια για να ξαναδεσμευτούν.
Το πόσο σημαντικά είναι τα ελληνικά δάση και η ανάπτυξή τους, όχι μόνο για τη χώρα μας, αλλά και για τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, εξηγεί στην «Ε» ο δασολόγος και σύμβουλος Περιβάλλοντος Ηλίας Αποστολίδης. «Κλιματική αλλαγή και διακυβερνητικές διασκέψεις του ΟΗΕ κι εμείς δεν παίρνουμε είδηση. Ποια είναι η εθνική πολιτική για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ποια είναι η εθνική πολιτική για τα δάση, για την καταπολέμηση της ερημοποίησης, πότε έγινε η τελευταία απογραφή δασών, πόσο CO2 απελευθερώθηκε από τις φωτιές του καλοκαιριού, τι θα κάνουμε για να το ξαναδεσμεύσουμε;».
Οπως τονίζει, από την καταστροφή των δύο τελευταίων ετών απελευθερώθηκαν στην ατμόσφαιρα πολλά εκατομμύρια τόνοι CO2, το οποίο για να επαναδεσμευτεί θα περάσουν πάρα πολλά χρόνια, εφόσον βέβαια η Πολιτεία λάβει τα ενδεικνυόμενα μέτρα, «κάτι που ώς σήμερα ουδόλως συνέβη. Αντί αυτού, οι υπουργοί Γεωργίας και ΥΠΕΧΩΔΕ συναγωνίζονται πώς θα αποχαρακτηρίσουν δάση, για να τα χαρίσουν σε καταπατητές και εμπόρους δημόσιας γης».
Σύμφωνα με τον κ. Αποστολίδη, έπρεπε ήδη να είχε σχεδιαστεί πολιτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, πολιτική διαχείρισης των δασών, πολιτική αναδασώσεων, πολιτική καταπολέμησης της ερημοποίησης. «Κι αυτό, γιατί τα δάση σήμερα δεν είναι μόνο το βασικό στοιχείο της παγκόσμιας οικολογικής ισορροπίας, το στοιχείο που δίνει ποιότητα στη ζωή των πολιτών. Είναι πλέον το στοιχείο, μαζί με το έδαφος, που δεσμεύουν το CO2 της ατμόσφαιρας και το μετατρέπουν σε βιομάζα. Ο μηχανισμός αυτός είναι η μοναδική φυσική αντίδραση στον περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου, που μπορεί να ελεγχθεί και να βελτιωθεί από τον άνθρωπο».*
Πώς επηρεάζουν τα δάση την αλλαγή κλίματος
* Στον κύκλο του άνθρακα τα δάση και τα δασικά εδάφη είναι τα στοιχεία που κρατούν αποθηκευμένες μεγάλες ποσότητες CO2, ενώ με τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης αυξάνουν κάθε χρόνο αυτά τα αποθέματα.
* Τα δάση είναι η ραχοκοκαλιά της υπάρχουσας οικολογικής ισορροπίας στα χερσαία οικοσυστήματα. Η απουσία τους προκαλεί συνθήκες ερημοποίησης, ενώ η παρουσία τους κάνει το κλίμα ηπιότερο.
* Η αποδάσωση μειώνει τις αποθηκευμένες ποσότητες (ειδικά στα μεγάλα δάση) και ακυρώνει τη δυνατότητα των δασών να αποθηκεύουν CO2 (ειδικά από τα δάση με μεγάλη παραγωγικότητα). Τέτοια είναι του Αμαζονίου και της Ινδονησίας.
* Οι αναδασώσεις έχουν πολλαπλά θετικά αποτελέσματα στην προσπάθεια αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή τα δάση
* Η αύξηση της θερμοκρασίας θα κάνει απαραίτητη την παράλληλη μετανάστευση των ειδών προς τον Βορρά.
* Θα υπάρξει πλήρης αποδόμηση της υπάρχουσας οικολογικής ισορροπίας μεταξύ βλάστησης, ζώων, κτηνοτροφίας, με επιπτώσεις και στην οικονομία.
* Θα υπάρξει άμεση επίπτωση στις πόλεις με την αντικατάσταση της βλάστησης με ξεροθερμικότερα είδη, άρα και πιο εύφλεκτα και ευάλωτα στη φωτιά.
* Θα έχουμε αύξηση των πυρκαγιών από Νότο προς Βορρά, αφού θα υπάρχουν και πιο θερμά και ξηρά καλοκαίρια.
* Η βιοποικιλότητα θα μειωθεί άμεσα, αφού τα προστατευόμενα είδη, σχεδόν παντού, είναι στα όρια της επιβίωσής τους και οι οικότοποί τους θα μεταναστεύσουν. Το ίδιο ισχύει και για την πανίδα.
* Τα δάση αυξάνονται από την αύξηση του CO2.
Επισημαίνοντας τις ευθύνες όλων των κυβερνήσεων ο κ. Αποστολίδης συμπληρώνει ότι η έκταση των ελληνικών δασών αμφισβητείται σήμερα από δύο είδη «καταστροφέων», τους καταπατητές και την κυβέρνηση. «Η κυβέρνηση του κ. Σημίτη τον Δεκέμβριο του 2003 ψήφισε με μεγάλη αναλγησία ένα νόμο, τον 3208/03, ο οποίος μειώνει τα δάση κατά 40 εκατ. στρέμματα, δηλαδή δίνει σε καταπατητές και ατσίδες το 30% της χώρας. Ο κ. Μητσοτάκης δεν αντέδρασε... Αμέσως μετά έγιναν προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) κατά του νόμου, ενώ τον χαρακτήρισαν ανεφάρμοστο όλοι οι διευθυντές της Γενικής Γραμματείας Δασών. Σήμερα τα ελληνικά δάση κινδυνεύουν από την προσπάθεια του κ. Κιλτίδη να εφαρμόσει τον νόμο 3208/03 και την επίθεση του κ. Σουφλιά και του ΥΠΕΧΩΔΕ, με το απαράδεκτο και άχρηστο έργο Οριοθέτηση δασών".
Ομως τα ελληνικά δάση, έστω και αν η ελληνικές κυβέρνησεις τα θεωρούν οικόπεδα για καταπατητές, δεν έχουν μόνο τις γνωστές ωφέλειες. Είναι συνδεδεμένα με το μέλλον του πλανήτη, αφού συγκρατούν πολύ μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και συμβάλλουν με αυτό τον τρόπο στην αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος των κλιματικών αλλαγών. Δυστυχώς, στην Ελλάδα δεν έχουν γίνει σοβαρές έρευνες στον τομέα αυτόν, ενώ και το υπουργείο Γεωργίας έχει μαύρα μεσάνυχτα σχετικά με αυτή τη διάσταση των δασών».
Τα δάση μας, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή, έχουν ένα πολύ σημαντικό ξυλαπόθεμα, στο οποίο δεσμεύεται πολύ μεγάλη ποσότητα άνθρακα, η οποία ισοδυναμεί με την αποθήκευση 390.495.423 τόνων CO2. Οι δεσμευμένες ποσότητες προέρχονται κυρίως από τα δάση ελάτης, τα οποία συγκρατούν ποσότητα ίση με το 33% του δεσμευμένου CO2. Πολύ σημαντικά είναι και τα δάση δρυός και οξιάς, τα οποία συγκρατούν επίσης πολύ σημαντικές ποσότητες, ενώ σημαντική συμβολή έχουν και τα δάση χαλεπίου, τραχείας και μαύρης πεύκης.
Στην κατανομή τους στη χώρα τα πιο σημαντικά είναι τα δάση αείφυλλων πλατυφύλλων, που επιτελούν πολύ σημαντική λειτουργία στη συγκράτηση των εδαφών και στη διαβίωση της πανίδας, αλλά είναι πολύ φτωχά στη συγκράτηση του άνθρακα. Συνολικά καταλαμβάνουν το 50% των δασών μας, με παρουσία κυρίως στη νότια Ελλάδα και τα νησιά. Τη δεύτερη θέση, σε έκταση, έχουν τα δρυοδάση, που είναι όμως υποβαθμισμένα από την υπερβόσκηση και τις ανεξέλεγκτες υλοτομίες.
Η τρίτη θέση ανήκει εξίσου στην πεύκη (χαλέπιο και τραχεία) και την ελάτη, η οποία καταλαμβάνει το 8,3 % των ελληνικών δασών και αποδεικνύεται το σημαντικότερο είδος στην καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών. Η οξιά και η μαύρη πεύκη είναι επίσης πολύ σημαντικά είδη σε κάλυψη εδαφών, ενώ η οξιά είναι αμέσως μετά την ελάτη το σημαντικότερο είδος στη συγκράτηση CO2.
Ελάτη και οξιά «κρατούν» το διοξείδιο του άνθρακα
Η ελάτη και η οξιά είναι, σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα δύο είδη που μπορούν να συμβάλουν περισσότερο στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Οπως επισημαίνεται στη μελέτη του δασολόγου Θέμη Αδαμόπουλου, θα ήταν σκόπιμο μέρος των δασών μας που αποτελείται κατά το ήμισυ από αείφυλλα πλατύφυλλα (των οποίων η αποτελεσματικότητα στη συγκράτηση CO2 είναι μικρή), να μετατραπεί σε ψηλά δάση.
Τα δάση στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες μεσογειακές χώρες, χαρακτηρίζονται από την κυριαρχία των θάμνων. Πρόκειται για διαπλάσεις με θάμνους αείφυλλων ειδών (διατηρούν τα φύλλα τον χειμώνα), με σημαντικότερα το πουρνάρι, τις κουμαριές, τον σχίνο, το φυλλίκι, τα αγριόκεδρα.
Πώς χάθηκαν
Κατά μεγάλο μέρος προέρχονται από υποβάθμιση άλλοτε υψηλών δασών, όπου κυριαρχούσαν τα δένδρα, αλλά για διάφορους λόγους καταστράφηκαν και δεν αναγεννήθηκαν επαρκώς. Οι αιτίες είναι ανθρωπογενούς κυρίως προέλευσης και περιλαμβάνουν πυρκαγιές, υπερβόσκηση, εκχερσώσεις δασών για οικοδομήσιμη και γεωργική γη, ληστρικές υλοτομίες. Συνολικά καταλαμβάνουν περίπου το μισό των δασών μας, με μεγάλη παρουσία σε περιοχές χαμηλού και μέσου υψομέτρου, και μπορεί να ανεβούν έως περίπου τα 1.000 μ.
Τα υπόλοιπα είδη ωστόσο (δρυς, είδη πεύκης, ελάτη, οξιά, πλάτανος, καστανιά) είναι πολύ σημαντικά γιατί, εκτός του ότι είναι δένδρα, καταλαμβάνουν σημαντικές εκτάσεις του ορεινού χώρου και παντός είδους επικλινών εδαφών, διατηρώντας έναν πολύτιμο φυσικό μανδύα, ο οποίος προστατεύει τα εδάφη, δίνει πολύτιμα προϊόντα και αξία στο τοπίο.
Μεγάλη αξία
Ξυλαπόθεμα είναι ο συνολικός ξυλώδης όγκος που βρίσκεται μέσα στα δάση. Παρατηρούμε ότι από τα αείφυλλα, παρότι καταλαμβάνουν τη μισή έκταση των δασών, το ξυλαπόθεμά τους είναι ασήμαντο ως ποσότητα βιομάζας. Αντιθέτως, φαίνεται καθαρά η μεγάλη αξία της ελάτης και της οξιάς, είδη που, καταλαμβάνοντας 8,3 και 5,2% της έκτασης, συμμετέχουν με 32,2 και 20,7% στο ξυλαπόθεμα. Αυτό φαίνεται καλύτερα στο γράφημα, όπου συγκρίνεται το ξυλαπόθεμα προς την έκταση, και συμπεραίνεται ότι η ελάτη και η οξιά είναι τα πολυτιμότερα είδη.
Ο άνθρακας αποθηκεύεται τόσο στην υπέργεια βιομάζα των φυτών στα δάση (κορμοί, φύλλα, κλαδιά, φυλλάδα) όσο και στο δασικό έδαφος. Ο αποθηκευμένος άνθρακας συνδέεται ευθέως με το ξυλαπόθεμα. Και αποθηκευμένος άνθρακας σημαίνει συγκράτηση και αποθήκευση CO2 (διοξειδίου του άνθρακα), του πλέον υπεύθυνου αερίου για την κλιματική αλλαγή. Συγκρίνοντας τους διάφορους δασικούς τύπους παρατηρούμε την πολυτιμότητα των δασών ελάτης, οξιάς και δρυός ως προς την ικανότητα αποθήκευσης άνθρακα και CO2.
Η ερυθρελάτη
Λαμβάνοντας υπόψη την απορρόφηση του CO2 ανά έκταση που καταλαμβάνουν οι δασικοί τύποι, τη μεγαλύτερη δυνατότητα συγκράτησης CO2 την έχει η ερυθρελάτη, όμως καταλαμβάνει μόνο μια πολύ μικρή έκταση των δασών μας, που είναι 27.540 στρ. Αμέσως μετά έρχεται η λευκόδερμη πεύκη με μεγάλες δυνατότητες, αλλά μικρή έκταση (0,1% των δασών) και ακολουθούν η δασική πεύκη, η οξιά και η ελάτη.
Τη μικρότερη δυνατότητα την έχουν τα αείφυλλα πλατύφυλλα, τα οποία όμως με αναγωγή μπορούμε να τα μετατρέψουμε σε υψηλά δάση, με πολύ μεγαλύτερες ικανότητες δέσμευσης CO2.
"
"
Comment