Ανακοίνωση

Collapse
No announcement yet.

Σαρωνικός, 12 Φεβρουαρίου 1944: ένα από τα πιο πολύνεκρα ναυάγια στη ναυτική ιστορία

Collapse
X
  • Φίλτρα
  • Ώρα
  • Show
Clear All
new posts

  • Σαρωνικός, 12 Φεβρουαρίου 1944: ένα από τα πιο πολύνεκρα ναυάγια στη ναυτική ιστορία

    Το Νορβηγικό πλοίο «Όρια» που είχε επιταχθεί από τους Γερμανούς κατακτητές των Δωδεκανήσων χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά 4.115 Ιταλών αιχμαλώτων από τη Ρόδο στον Πειραιά, όμως δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του. Οι άσχημες καιρικές συνθήκες, μια επίθεση Βρετανικών πολεμικών πλοίων και τα κατασκευαστικά προβλήματα του «Όρια» οδήγησαν σε ένα από τα πιο πολύνεκρα ναυάγια στη ναυτική ιστορία.

    Σε μια εποχή που η έκδοση «απαγορευτικού απόπλου» δεν εκδιδόταν από κάποια υπεύθυνη υπηρεσία, και τα μέσα που υπήρχαν για την πρόγνωση του καιρού ήταν ελάχιστα, τα ναυάγια λόγω καιρικών συνθηκών ήταν συχνά. Δείτε το βίντεο που ετοίμασε η ομάδα Up Drones για το «Όρια», με πλάνα από την περιοχή του ναυαγίου.
    https://youtu.be/oLGBmhFwdDw?t=8
    Ανάλυση μετεωρολογικών συνθηκών

    Στις 11 Φεβρουαρίου 1944 όταν το πλοίο ξεκίνησε από τη Ρόδο με προορισμό το λιμάνι του Πειραιά οι καιρικές συνθήκες στο Νότιο Αιγαίο συνεχώς επιδεινώνονταν, με θυελλώδεις νοτιάδες και υψηλό κυματισμό, συνοδεία βροχόπτωσης, λόγω της παρουσίας ενός βαρομετρικού χαμηλού που κινήθηκε από τη Νότια Ιταλία με κατεύθυνση προς την Ελλάδα. Στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών/meteo.grαναλύσαμε τα διαθέσιμα δεδομένα για τις συνοπτικές συνθήκες που επικρατούσαν την ημέρα του ναυαγίου στο νησάκι Πάτροκλος, νότια του Σουνίου, στις 12 Φεβρουαρίου 1944. Σημειώνεται ότι η ανάλυση αυτή βασίζεται σε πολύ λιγότερες διαθέσιμες μετρήσεις από αυτές που διαθέτουμε σήμερα, επομένως η ανάλυση δεν είναι απόλυτα ακριβής.

    Ο παρακάτω χάρτης δείχνει τη θέση του βαρομετρικού χαμηλού πάνω από τη Δυτική Ελλάδα με την ελάχιστη βαρομετρική πίεση στο κέντρο του συστήματος να εκτιμάται στα 995 hPa (μαύρες καμπύλες). Με αποχρώσεις του κίτρινου και κόκκινου παρουσιάζεται η ταχύτητα του ανέμου σε km/h και με βέλη η διεύθυνση του ανέμου. Θυελλώδεις νότιοι άνεμοι έπνεαν σε όλο το Αιγαίο. Το πλοίο «Όρια» βυθίστηκε αύτανδρο στον βράχο «Μεδίνα» της νήσου Πάτροκλος στον Σαρωνικό τις πρώτες νυχτερινές ώρες της 12ης Φεβρουαρίου οδηγώντας στον θάνατο περίπου 4.000 ανθρώπους.
    ERA20C_Patroklos1.jpg
    23 ΙΟΥΛΙΟΥ 2018

  • #2
    23 ΙΟΥΛΙΟΥ 2018

    Σχολιασμός


    • #3
      Ωστόσο, παρά το γεγονός αυτό, το ναυάγιο του «Όρια» παρέμενε ως πρόσφατα σχεδόν άγνωστο. Το «Όρια» (SS Oria) κατασκευάστηκε το 1920 στο Σάντερλαντ της Βρετανίας από την Osbourne, Graham & Co με αριθμό ναυπήγησης 222 και η συνολική χωρητικότητά του ήταν 2.127 τόνοι. Αποτελούσε ιδιοκτησία της νορβηγικής εταιρείας Fearnley & Eger με έδρα το Όσλο και με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου οι Γερμανοί το χρησιμοποίησαν για τη μεταφορά στρατευμάτων τους στη Νορβηγία, ενώ κατόπιν εντάχθηκε στις γερμανικές νηοπομπές με προορισμό τη Βόρεια Αφρική.

      Το 1941 και ενώ βρισκόταν στο λιμάνι της Καζαμπλάνκα, επιτάχθηκε από τη φιλογερμανική γαλλική «κυβέρνηση του Βισύ», μετονομάστηκε σε «Sainte Julienne» και με έδρα το λιμάνι της Μασσαλίας χρησιμοποιήθηκε στη Μεσόγειο. Στις 25 Νοεμβρίου 1942 επιστράφηκε στον νόμιμο ιδιοκτήτη του και πήρε εκ νέου το αρχικό του όνομα, ενώ λίγο καιρό αργότερα δόθηκε στη γερμανική εταιρεία Mittelmeer Reederei GmbH και απέπλευσε για την Ιταλία.


      Πηγή: Το «μυστικό» ναυάγιο στον Σαρωνικό με τους πάνω από 4.000 νεκρούς -Τριπλάσιοι απ' ό,τι στον Τιτανικό [εικόνες] | iefimerida.gr
      23 ΙΟΥΛΙΟΥ 2018

      Σχολιασμός


      • #4
        Τον Σεπτέμβριο του 1943, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας με τους Συμμάχους και την κατάληψη των Δωδεκανήσων από τις γερμανικές δυνάμεις, το «Όρια» βρέθηκε στη Ρόδο, συμμετέχοντας σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των γερμανικών στρατευμάτων στην περιοχή.

        Στις 10.25 το πρωί της 11ης Φεβρουαρίου 1944 (κατ’ άλλες πηγές το απόγευμα της ίδιας ημέρας) απέπλευσε από το λιμάνι του νησιού με κατεύθυνση τον Πειραιά. Στα αμπάρια του μετέφερε περισσότερους από 4.000 Ιταλούς αιχμαλώτους από τις φρουρές της Ρόδου και της Λέρου, μεταξύ των οποίων βρίσκονταν 43 αξιωματικοί και 118 υπαξιωματικοί όλων των όπλων.



        Σημειώνεται ότι ο ακριβής αριθμός των Ιταλών αιχμαλώτων παραμένει αδιευκρίνιστος, καθώς σε διαφορετικές πηγές αναφέρεται πως ήταν από 4.046 ως 4.233. Εκτός από τους αιχμαλώτους, στο πλοίο επέβαιναν ακόμα 90 Γερμανοί στρατιώτες (οι 30 ως φρουρά), ενώ το πλήρωμα αποτελείτο από πέντε ναυτικούς, μεταξύ των οποίων ένας Έλληνας μηχανικός, και τον Νορβηγό καπετάνιο Μπιάρνε Ρασμούσεν.

        Κατά το ταξίδι του προς τον Πειραιά το «Όρια» συνοδευόταν από τα ιταλικά ελαφρά αντιτορπιλικά ΤΑ16, ΤΑ17 και ΤΑ19, τα οποία είχαν καταληφθεί από τους Γερμανούς. Λίγες ώρες μετά τον απόπλου από τη Ρόδο, ανοιχτά της Κω, η νηοπομπή δέχτηκε επίθεση από βρετανικά πλοία, ενώ σύμφωνα με άλλες πληροφορίες κοντά στην Αστυπάλαια επίθεση και από υποβρύχιο, που εκτόξευσε ανεπιτυχώς τρεις τορπίλες εναντίον του.

        Η πρόσκρουση και η βύθιση

        Γύρω στις 6.30 το απόγευμα της επομένης, 12 Φεβρουαρίου, πλέοντας με ταχύτητα 9 κόμβων, το «Όρια» έφθασε στην περιοχή του Σουνίου, όπου επικρατούσε σφοδρή κακοκαιρία, με την ταχύτητα των ανέμων να φτάνει στα 10 μποφόρ!

        Ο δίαυλος μεταξύ της νησίδας Πάτροκλος (Γαϊδουρονήσι) και των αττικών ακτών είναι γεμάτος ξέρες και υφάλους και για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με τα ημερολόγια των συνοδών πλοίων και παρά την έλλειψη σε ενημερωμένους ναυτικούς χάρτες, είχε υποδειχθεί στον καπετάνιο του «Όρια» η πορεία που έπρεπε να ακολουθήσει στην περιοχή, ώστε να παραπλεύσει τον Πάτροκλο.

        Ωστόσο, καθώς το «Όρια» εξακολουθούσε την εσφαλμένη πορεία του «σπρωγμένο» από τους ισχυρούς δυτικούς ανέμους, το πλοίο συνοδείας ΤΑ19 με νέα του διαταγή και με την εκτόξευση ερυθρών φωτοβολίδων επιχείρησε να προειδοποιήσει τον Ρασμούσεν για τον επερχόμενο κίνδυνο. Παρά την απάντηση «Κατανοητό!» του καπετάνιου, στις 6.45 μ.μ. το «Όρια» κτύπησε με τη δεξιά του πλευρά στα βράχια.



        Ο Ρασμούσεν ανέφερε έντρομος στον ασύρματο «Προσαράξαμε», όμως η έντονη θαλασσοταραχή δεν επέτρεπε στα τρία ελαφρά αντιτορπιλικά να επέμβουν. Το «Όρια» πλημμύρισε αμέσως και σε ελάχιστα λεπτά ανατράπηκε, με την πλώρη του να εξέχει από το νερό, σε μια περιοχή που το βάθος των νερών κυμαίνεται από 5 ως 42 μέτρα. Παρά τις δυσμενείς συνθήκες, τα συνοδά πλοία κατάφεραν να φτάσουν στον Πειραιά και να ενημερώσουν τις εκεί κατοχικές αρχές.

        Νωρίς το πρωί, με το πρώτο φως της ημέρας, ξεκίνησαν από τον Πειραιά πέντε ρυμουλκά πλοία με κατεύθυνση την περιοχή του ναυαγίου, λόγω όμως της θαλασσοταραχής το σημείο προσέγγισε τελικά μόνο το «Vulcan».

        Έκπληκτο, το πλήρωμά του διαπίστωσε ότι στην επιπλέουσα πλώρη του καραβιού βρίσκονταν παγιδευμένοι πέντε άνθρωποι. Η φορητή συσκευή οξυγόνου όμως, με την οποία προσπάθησαν να κόψουν τις λαμαρίνες του πλοίου ώστε να τους απεγκλωβίσουν, παρασύρθηκε από τα ορμητικά κύματα και έτσι την επομένη κατέπλευσε στο σημείο το ρυμουλκό «Τιτάν» με νέα συσκευή, με την οποία έγινε δυνατή η διάνοιξη ενός περάσματος, από το οποίο βγήκαν οι πέντε ναυαγοί, προτού το «Όρια» βυθιστεί εντελώς.

        Σύμφωνα με τις καταθέσεις των επιζώντων, από το ναυάγιο του «Όρια» διασώθηκαν μόνο τα μέλη του πληρώματος, ο καπετάνιος, 45 Γερμανοί και 49 Ιταλοί στρατιώτες, οι οποίοι βγήκαν εξαντλημένοι ή τραυματισμένοι στην ακτή. Μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής αναφέρουν ότι για πολλές εβδομάδες τα κύματα ξέβραζαν στη ακτή Χάρακας και στην ευρύτερη περιοχή δεκάδες πτώματα, τα οποία οι Γερμανοί έθαβαν πρόχειρα στην άμμο.



        Αν και οι πηγές δεν συμφωνούν, το βέβαιο είναι ότι τελικά τα θύματα υπερέβησαν τα 4.000 (με πιθανότερο αριθμό τα 4.184), τα περισσότερα από τα οποία πνίγηκαν εγκλωβισμένα στα αμπάρια του πλοίου, προκαλώντας τη χειρότερη απώλεια ζωών από ναυάγιο στη Μεσόγειο.

        Επισημαίνεται ότι τις ημέρες του ναυαγίου αλλά και τα επόμενα χρόνια διατυπώθηκε η υπόνοια ότι, στην πραγματικότητα, το «Όρια» είχε τορπιλιστεί είτε από γερμανικό είτε από το ελληνικό υποβρύχιο «Παπανικολής». Το «σενάριο» αυτό στηρίχθηκε σε μαρτυρίες κατοίκων των Λεγραινών ότι άκουσαν έναν δυνατό κρότο λίγο πριν από τη βύθιση του πλοίου.

        Ωστόσο, η ύπαρξη γερμανικού υποβρυχίου στην περιοχή δεν επιβεβαιώνεται από καμία αξιόπιστη πηγή, ενώ σύμφωνα με τα αρχεία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, στις 12 Φεβρουαρίου 1944 το «Παπανικολής» κατευθυνόταν προς την Βηρυτό, ύστερα από περιπολίες που είχε διενεργήσει στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ της Κρήτης, της Μήλου και της νησίδας Φαλκονέρα.

        Λογοκρισία

        Παρά τον μεγάλο αριθμό των θυμάτων, το ναυάγιο δεν έγινε γνωστό, καθώς οι Γερμανοί επέβαλαν λογοκρισία και το συμβάν δεν καταγράφηκε ούτε από το ελληνικό λιμεναρχείο, ούτε από το τότε αρμόδιο υπουργείο. Η ιστορία όμως το κατέγραψε. Το ναυάγιο του «Όρια», που δεν είναι τόσο «διάσημο», είχε σχεδόν τριπλάσια θύματα από αυτό του πασίγνωστου Τιτανικού, γι' αυτό πολλοί το χαρακτήρισαν «άγνωστο Τιτανικό». Μετά τον πόλεμο, το πλοίο ανασύρθηκε από το βυθό και διαλύθηκε για να πουληθούν τα υλικά του για άλλες χρήσεις.

        Οι γερμανικές αρχές κατοχής απέκρυψαν το γεγονός, ενώ δεν υπήρξε μνεία ούτε στον ελεγχόμενο από αυτές αθηναϊκό Τύπο της εποχής. Εικάζεται πως επρόκειτο για σκόπιμη ενέργεια, προκειμένου να μη ζητηθούν ευθύνες και αποζημιώσεις για τον χαμό των αιχμαλώτων, αφού στο μέγεθος της τραγωδίας είχαν αποφασιστική συμβολή οι συνθήκες στοίβαξης και εγκλεισμού τών -έτσι κι αλλιώς υπεράριθμων- Ιταλών στα αμπάρια του σκάφους.



        Στο φως το 2006!

        Η υπόθεση του ναυαγίου του «Όρια» ήλθε ξανά στην επιφάνεια το 2006 με πρωτοβουλία των τοπικών ελληνικών αρχών, έπειτα και από τις σχετικές έρευνες του δύτη Αριστοτέλη Ζερβούδη, που ανακάλυψε το ναυάγιο το 1999. Η ταυτοποίηση του ναυαγίου από τον Ζερβούδη έγινε το 2001, μετά από έρευνα στα αρχεία της Γερμανικής Ναυτικής Διοίκησης.

        Το 2002 ο Ζερβούδης, μετά από τις έρευνες που είχε κάνει στο βυθό με τους δύτες Βασίλη Μεντόγιαννη, Αντώνη Γκάφα και Δημήτρη Καρτέρη, δημοσιοποίησε την πρώτη έγκυρη αναφορά για την κατάσταση του ναυαγισμένου «Όρια». Έρευνα σχετική με το ναυάγιο πραγματοποίησε στα αρχεία της Γερμανικής Ναυτικής Διοίκησης Αττικής και ο μουσικολόγος, ιστορικός και αυτοδύτης Δημήτρης Γκαλών.



        To 2012, στο Βαϊάνο της Τοσκάνης έλαβε χώρα η πρώτη ιταλική εκδήλωση μνήμης για τα θύματα του «Όρια», με τη συνεργασία του Κέντρου Ιστορικής και Εθνογραφικής Τεκμηρίωσης (Fondazione del Centro documentazione storico etnografico –CDSE).

        Το Φεβρουάριο του 2014, στην 70ή επέτειο από το ναυάγιο, ο δήμος Σαρωνικού, σε συνεργασία με το «Σύνδεσμο Πνευματικής και Κοινωνικής Δραστηριότητας Κερατέας Χρυσή Τομή» και το «Δίκτυο Συγγενών Θυμάτων του Oria», oργάνωσαν εκδήλωση στην Κερατέα, κατά τη οποία έγιναν και τα αποκαλυπτήρια του μνημείου που κατασκευάστηκε προς τιμήν των θυμάτων, απέναντι από το σημείο βύθισης του πλοίου (60ό χιλιόμετρο λεωφόρου Αθηνών–Σουνίου). Παράλληλα, ο δύτης Αριστοτέλης Ζερβούδης, ως εκπρόσωπος των οικογενειών των θυμάτων του «Όρια», τοποθέτησε αναμνηστική πλάκα στον βυθό, στο σημείο που βρισκόταν το πλοίο.

        Και φέτος εκεί

        Χθες, Κυριακή 12 Φεβρουαρίου 2017, 73 χρόνια μετά τη μεγάλη ναυτική τραγωδία, πραγματοποιήθηκε τελετή επιμνημόσυνης δέησης για τα θύματα του νορβηγικού πλοίου «Όρια» στο μνημείο που στήθηκε για τα θύματα του ναυαγίου. Μετά το τέλος του τελετουργικού, ακολούθησε κατάθεση στεφάνων και σύντομοι χαιρετισμοί και απελευθέρωση λευκών περιστεριών.





        Το μήνυμα για τη μνήμη των πάνω από 4.100 θυμάτων Ιταλών στρατιωτών της τραγωδίας του ναυαγίου του «Όρια» στάλθηκε από τους εκπροσώπους της Καθολικής και Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας, τον Ιταλό πρέσβη, τους στρατιωτικούς ακολούθους των Πρεσβειών ΗΠΑ, Ρωσίας, Γερμανίας, Μεγάλης Βρετανίας, Ιράν, τον πλοίαρχο εκπρόσωπο του Πολεμικού μας Ναυτικού, τον αντιπεριφερειάρχη Αν. Αττικής, τους δήμους Σαρωνικού, Λαυρεωτικής και τη «Χρυσή Τομή Κερατέας».


        Πηγή: Το «μυστικό» ναυάγιο στον Σαρωνικό με τους πάνω από 4.000 νεκρούς -Τριπλάσιοι απ' ό,τι στον Τιτανικό [εικόνες] | iefimerida.gr
        23 ΙΟΥΛΙΟΥ 2018

        Σχολιασμός


        • #5
          Την επόμενη φορά που θα περάσω από την Αθηνών-Σουνίου θα κοιτάξω να σταματήσω οπωσδήποτε στο σημείο του μνημείου. Για το ναυάγιο αυτό πρωτοακουσα το 2006, αλλά δεν ήξερα ότι τα θύματα ήταν πάνω από 4000 άτομα!!! Να αναφέρω εδώ επί τη ευκαιρια ότι η ιταλοκρατια στα Δωδεκάνησα (1911-1943) ήταν πολύ στυγνή. Μπορεί να άφησε καλές υποδομές κ λαμπρά αρχιτεκτονικά μνημεία, ήταν όμως κ πολύ αυταρχική. Υποψιάζομαι ότι κάποιοι τότε ίσως κ να είδαν το ναυάγιο σαν "θεία δικη". Ο ανθρώπινος πόνος όμως είναι πάντα πόνος κ καλο είναι αυτό να μην το ξεχνάμε . Επίσης να αναφέρω πως λίγους μήνες μετά, το καλοκαίρι του 1944, είχαμε κ τον εκτοπισμό από τους Γερμανούς των εβραϊκών κοινοτητων της Ρόδου κ της Κω, οι οποίοι οδηγήθηκαν στο Άουσβιτς. Ηταν οι τελευταιοι Ελληνες Εβραιοι που εκδιωχθηκαν. Ελάχιστοι κατάφεραν να σωθούν κ να επιστρέψουν στα νησιά μετά το 1945. Και οι περισσότεροι απο οσους σώθηκαν σκόρπισαν σε όλο τον κόσμο.

          Σχολιασμός

          Working...
          X